Rozalie Hirs

2018-01-31

Awater Poetry Prize 2018 [nomination]

Marije Langelaar wint de Awater Poëzieprijs 2018 voor haar prachtige bundel Vonkt en Joost Baars wint de VSB Poëzieprijs 2018 voor zijn ontroerende Binnenplaats. Wat een poëzieweek!

verdere bijzonderheden bleek, tot mijn stomme verbazing, ook kanshebber voor de Awater poëzieprijs 2018 te zijn geweest. Duizend dank aan Edwin Fagel en Joost Baars voor hun aanbeveling en voor het feit dat zij deze late bundel, verschenen op 23 november 2017, zo razendsnel gespot en gelezen hebben.

“Er zijn maar weinig bundels die ik meteen bij verschijnen verslind. Dit is zo’n bundel. Het lijkt één en al deconstructie, maar Rozalie Hirs is een de dichter van de nataliteit, van het meest radicale ‘ja’ dat ik ken. En verdere bijzonderheden is gewoon wéér beter dan haar vorige. Wat een oeuvre wordt dat.”
(Joost Baars, Awater, Winter 2018)

“Ik hou van de speelse, muzikale en tegelijk betekenisvolle poëzie van Hirs. In deze bundel zijn haar gedichten bij alle vormvastheid bijzonder springerig en spannend.”
(Edwin Fagel, Awater, Winter 2018)

Fijn ook om zo gebroederlijk naast Tonnus Oosterhoff en Joost Baars op de pagina te staan. Zie onder voor de volledige lijst kanshebbers (persbericht 11 januari 2018).


2018-01-23

‘six destinations’ [review by Edwin Fagel, Awater]

In Awater vond ik vandaag de recensie ‘zes bestemmingen’ door Edwin Fagel. Met een aantal wonderlijke, ook voor mij verrassende, inzichten: de opsomming als stijlfiguur, ‘de ruimte’ of ‘het lichaam in de ruimte’ als centrale thematiek, het afwezige in het aanwezige.

Zes bestemmingen

Wanneer je verdere bijzonderheden, de zesde bundel van Rozalie Hirs, openslaat, begint direct een duidelijke stem te klinken. Een bescheiden, maar heldere stem, die de muzikaliteit (en de semantiek) van de taal optimaal uitbuit. Bijvoorbeeld door in de reeks bewegingslijnen de opsomming als een stijlfiguur in te zetten. Het levert een wonderlijk soort precisie op: “neem dan een latte op weg, een sapje, biertje, spa”.

Het openingsgedicht is feitelijk een uitleg van hoe de reeks werkzaam is en laat ook zien waarom dat zo is:

markeer zes bestemmingen naar keuze op de kaart
[…]
voeg één pad toe dat alle plaatsen met elkaar verbindt,
bij voorkeur over de kortst mogelijke afstand.

Wie het consistente oeuvre van Hirs volgt, weet dat ruimte een fascinatie van de dichter is, preciezer: de aanwezigheid van het lichaam in die ruimte. Het eerste dat bij verdere bijzonderheden opvalt, ten opzichte van de eerdere bundels, is de vormvastheid. Het maakt de gedichten op een bepaalde manier concreter, intenser. Lichamelijker. In een gedicht als ‘van roos tot enig glaswerk’ vindt een kenmerkende beweging plaats: de humor van de regels zijn verrassend omdat het gedicht er zo ernstig uitziet, en de toon zo verheven is:

wie drinkt er uit jou, fluitglas, je kleurloze kelk op aquamarijnblauwe vleugelstam
in de vorm van een acht, met aan weerszijden vleugels, als een engel, vogel

De ernst, vervolgens, die achter die humor schuilgaat, verrast evenzeer: de vraag naar het ‘wie’ wordt steeds dringender gesteld, waardoor de nauwgezette beschrijving van het aanwezige een afwezigheid benadrukt.

Maar dit is slechts één van de bewegingen, één van de bestemmingen op de kaart. De bescheidenheid van de titel (die immers suggereert dat het belangrijkste al voorbij is) is bedrieglijk. De gedichten zijn met recht ‘bijzonderheden’.

Edwin Fagel, Awater, 23 januari 2018 (Winter 2018)


2018-01-19

Luisterhuis (2017; The Listening House), Doetinchem

From 19 January until 19 March 2018 Het Luisterhuis (2017; The Listening House), the architectural interactive sound sculpture by Machiel Spaan/M3H architecten (concept, design) and Rozalie Hirs (music), is exhibited at the Openbaar Vervoer & Speelgoed Museum, Doetinchem, The Netherlands, as part of The Dolls’ House Project, initiated and curated by the architect Peter Masselink. Mark Boumans, the major of Doetinchem, officially opens the exhibition on 19 January 2018 at 12:00 CET. Subsequently it is open to the public from Tuesday through Saturday (12:00-17:00) and on Sunday (13:00-17:00). The museum is closed on Mondays.

(more…)

Date: 2018-01-19
Time: 12:00 (noon) opening
Location: Openbaar Vervoer & Speelgoed Museum, Stationsstraat 50, 7005 AK Doetinchem, The Netherlands

2018-01-16

‘Voelen slokt denken’ [review by Remco Ekkers, Tzum]

Vandaag vond ik op Tzum deze fijne open lezing door Remco Ekkers van verdere bijzonderheden. Ekkers beschrijft zijn leerervaring, wat maakt hij mee?

Voelen slokt denken

We nemen een kaart van bijvoorbeeld Japan en we kiezen zes bestemmingen, bijvoorbeeld Nagasaki, Hiroshima, Okayama, Osaka, Kyoto, Tokio. Al die plaatsen hebben een eigen geschiedenis, leeftijd, omgeving, inwonertal en verschillende eetgelegenheden. In Hiroshima kun je bijvoorbeeld in Okonomi-Mura een soort pizza eten.
We beginnen bijvoorbeeld in Huis ten Bosch – die plek noemen we en trekken zes paden naar die zes bestemmingen. Dat zijn dus zesendertig wegen. We voegen nog één pad toe dat de zes plaatsen verbindt; de kortste weg, maar die wordt gehinderd door bergen, rivieren, binnenzeeën. Je moet goede wandelschoenen hebben, een rugzak en voor onderweg een tent, een slaapzak, misschien een geweer.

We hebben nu gedaan wat het eerste gedicht van de afdeling bewegingslijnen van de bundel verdere bijzonderheden van Rozalie Hirs voorstelt. Je kunt ook naar het noorden van Canada of naar China.

Het gedicht bestaat uit drie terzinen met regels van vergelijkbare lengte. Het tweede gedicht bestaat uit twee quintetten. Wat opvalt in de reeks is het aantal punten:

naast een jonge berk. op 1 mei. in een maisveld. wanneer het regent.
in een auto, niet noodzakelijkerwijs zonder dak. door een verrekijker.
gedroomd. zeer langzaam, zonder contactlenzen in. indien gewenst.
alleen. dan.

Het geheel heeft een opgewekt, monter karakter. Zo gaan we op weg. We gaan dat doen. Het pad dat we kiezen is voor ons. Er is stof, er zijn “slangen en glinsterend zand”. Vanwege die slangen besluiten we vannacht niet buiten te kamperen. We hebben enge dromen, maar de volgende morgen eten we pannenkoek met stroop en boter en vertelt de moteleigenaar over een film van lang geleden.

De afdeling telt twintig gedichten, afwisselend terzinen, kwatrijnen en quintetten. Er wordt geen verhaal verteld. De verzwegen ik reist niet door Japan. Er is een je-figuur en een ander. Er wordt gekust, in bad gegaan, een modern museum bezocht, friet gegeten, “zeg maar” gezegd. Taal klinkt als muziek, soms met een dissonant. Woorden verwijzen naar werkelijkheden, dromen, herinneringen. De lezer moet het lezen en herlezen, hardop, misschien proberen te zingen.

In de volgende afdeling je andere onophoudelijk vinden we drie gedichten zonder interpunctie. Je zou de dichteres moeten horen voorlezen, zodat je sommige syntactische pauzes zou kunnen ontdekken:

vult modder een holle weg wanneer een schaduw pasgeboren
lucht het water kust die bloedkring was rond de maan daar een kind
in melksteen zit naast stapels vlekken de droom en ochtend blauw
en breekbaar vinden van dauw krakende botten met glasgordijnen
het dier beademen dat naar verdwenen handen kijkt

In varens krijgen we zeer concreet te lezen hoe en wat varens zijn. We kennen ze uit onze bossen, maar varens en varenachtigen komen over de hele wereld voor. Er zijn duizenden verschillende soorten. In het bijzonder zijn ze overvloedig aanwezig in tropische of gematigde regenwouden, niet verwonderlijk omdat ze van vocht houden. De dichteres zag in Venezuela de meest exotische exemplaren. De vier gedichten zijn opgedragen aan Stefan Hertmans, die wellicht haar fascinatie deelt.

Na oneindig breekbare, gedichten met een titel, komt nog een sneeuwalfabet, wit op zwart, een sneeuwdroom anno 2017 met allerlei sneeuwwoorden van a tot z, waarbij sommige letters ontbreken omdat er geen sneeuwwoorden mee te vinden waren en tenslotte zeg liefde, vier liefdesgedichten, Grieks-mythologisch, dionysisch, dronken van liefde:

het heerlijkst leeft wie zonder besef en zonder verstand bijna
geen verdriet heeft om direct daarna te verwelken of bloeiende
schoonheid te verschrompelen

Rozalie Hirs viert het leven in deze bundel: zintuiglijk, zingend, maar ook schrijft zij:

geluk treedt dan pas volledig in als voelen denken haar oorspronkelijke
lichaam verliest en onsterfelijkheid ontvangt tot zover ben jij liefde

zowel verankerd in het lichamelijke als boven het lichamelijke verheven
het onzichtbare boven het zichtbare wat geen oog heeft gezien

geen oor heeft gehoord wat in geen hart hoofd is opgekomen
al wat het onbekende heeft bereid voor mensen die liefhebben

dat ben jij die door de overgang naar het andere leven
niet wordt weggenomen maar wordt vervolmaakt

Remco Ekkers, Tzum weblog, 16 januari 2018
Recensie: Rozalie Hirs – verdere bijzonderheden

Gerelateerde berichten
VPRO Dichterbij [aankondiging door Rieuwert Krol, Tzum, 11 april 2016]
Uitslaande Vleugels [recensie door Jane Leusink, Tzum, 3 oktober 2012]


2018-01-13

Tip of Joost Baars, Algemeen Dagblad

Tot en met 11 februari 2018 is het de Maand van de Spiritualiteit in de boekhandel. Zeven boekverkopers geven hun tips van recent verschenen boeken met een hoog spiritueel gehalte. In het Algemeen Dagblad noteert Nadine Ancher hun bevindingen. Joost Baars vraagt onder meer aandacht voor de dichtbundel verdere bijzonderheden van Rozalie Hirs:

Zij bouwt stilletjes aan een bijzonder oeuvre. In haar werk klinkt altijd de hele kosmos door, waarbij het de vraag is of we te maken hebben met maar één kosmos, of meerdere. Toch is verdere bijzonderheden misschien wel haar meest aardse bundel, haar meest lichamelijke ook, waarin opmerkelijk veel gedichten over geboorte gaan. Elke vezel van Hirs’ dichterschap zegt ‘ja’ tegen de wereld waarin we worden geworpen.

(Joost Baars, Algemeen Dagblad, AD/ BN De Stem, Breda, 13 januari 2018. Citaat uit het artikel ‘Nabestaanden en natuurgoden’ door Nadine Ancher) photo ©2016 Tessa Posthuma de Boer


2018-01-01

Happy New Year!

Happy New Year from Brahma Vihara Arama, Banjar Tegehe, and Pura Taman Kemuda Saraswati, Ubud, Bali, Indonesia.